Dergi Yazıları 

GEBELİKTE BESLENME

 16 Ocak 2014

 

Kategori : Gebelik

Başlık : Gebelikte Beslenme

Yazar : Op. Dr. Aral ÖZBAL - Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı / İrenbe

Mail : aözbal@irenbe.com

 

GEBELİKTE BESLENME

 

Hamilelikte beslenme ; doktorlar kadar hamileler ve yakınlarınında önemle üzerinde durduğu bir konudur.  Hamile beslenmesinde birçok detay vardır ama hamilelik boyunca ana prensibiniz, doğal olanı yapay olana tercih etmek olmalıdır.Hamilelik olsun olmasın, hazır gıdalardan, konservelerden, dondurulmuş gıdalardan kaçınmak gerekir.Doğal besinler tüketilmeli, hazır içecekler, hazır çorbalar ve mevsiminde olmayan sebze ve meyvelerden uzak durulmalıdır.

Doğal olanı, yapay olana tercih edin

Anne sağlığı ve bebeğin sağlıklı gelişimi için hamile beslenmesinde en önemli kriter, besinlerin doğallığıdır.

Hamilelikte beslenmenin önemi nedir ?

Gebelik, insan yaşamında beslenmenin en önemli olduğu evrelerden biridir. Yeterli ve dengeli beslenerek, planlı hareket ederek, fiziksek aktivitenizi uygun düzeyde tutarak hem bebeğinizin gelişimine katkıda bulunur, hem de vücudunuzda oluşacak değişimlere kendinizi hazırlamış olursunuz.

Gebelik insanoğlunun en hızlı büyüdüğü dönemdir.Bu dönemde bebek, gerekli besinleri göbek kordonu  yoluyla annesinden almaktadır. Bu nedenle hamilelik sırasında anne adayının beslenmes, bebeğin sağlıklı gelişimi için çok önemlidir.Anne için de sağlıklı bir gebelik dönemi geçirmek, gebeliğe özgü bazı sorunları yaşamamak veya daha hafif atlatmak, daha rahat bir lohusalık dönemi geçirmek, lohusalıkta anne sütünün yeterli ve kaliteli olması gibi nedenlerden dolayı beslenme alışkanlıklarınız, gebelikle birlikte tekrar gözden geçirilmelidir.

Hamilelik boyunca kilo alımı nasıl olmalıdır?

Hamilelikte genel olarak önerilen kilo alımı miktarı ortalama 12-15 kilodur. Bu miktar, annenin boyu ve gebelik öncesi kilosuna göre değişebilir. Hamileliğe fazla kilo ile başladıysanız 7-8 kilo almanız önerilir. Eğer ikiz bebek bekliyorsanız, 17-22 kilo ağırlık kazanımı normaldir. İdeal kilo alımı miktarını ortalama 12 kg kabul dersek, bunun 4 kilosu hamileliğin ilk yarısında (ilk 20 haftada), kalan 8 kilosu da gebeliğin ikinci yarısında olmalıdır. İlk üç ayda kilonuz genellikle sabit kalır. Hatta bulantı ve kusmaların çok olduğu durumlarda bir miktar kilo kaybı bile görülebilir. Bu durumda telaşa kapılmaya gerek yoktur. Bulantılar bittiğinde kilo almaya başlanır.Bu dönemde bebeğin yetersiz besleneceği endişesine kapılmayınız. Bebek ilk üç ay çok küçüktür.Hiçbir şey yemeseniz de tüm ihtiyaçlarını anne vücudundan karşılayacaktır. İlk 24 haftada yaklaşık 600-650 gr olan bebeğiniz, 24. haftadan sonra hızla kilo almaya başlar ve kalan 16 haftada yaklaşık 2500-3000 gr daha alır.

 

Hamilelikte öğün düzeni ne olmalıdır?

Hamilelikte 3 ana, 3 ara öğün ver günde en az 2,5 litre su tüketilmelidir. Hamilelik sırasında öğün sayısını arttırarak aynı miktarda besin almak midenin aşırı dolmasını engelleyeceği için bulantı, mide yanması, bağırsaklarda gaz birikimi, şişkinlik, hazımsızlık gibi sorunalarıda önleyecek, sindirim sisteminizin daha iyi çalışmasını sağlayacaktır.

Gebelikte folik asit ve demir alımı önemlimidir?

Folik asit kan hücresi yapımında, DNA sentezinde ve hücrelerin yenilenmesinde çok önemli görevler üstlenir. Gebeliğin öncesinde alınmayabaşlanmalıdır ve gebelik boyunca devam edilmelidir. Folik asit eksikliği bebeklerde "nöral tüp defekti " adı verilen omurga defektlerine yol açabilmekte ve yarık damak-dudak gibi anomalileri de arttırmaktadır. Bu nedenle gebelik öncesi 3 ay boyunca ve gebeliğin ilk 12 haftasında günde en az 400 mg folik asit kullanımı önerilmektedir.

Gebelik sırasında kan hacmi yüzde 50 oranında artar ve buna bağlı olarak bir anemi tablosu ortaya çıkar.Bunu gidermek için  gebelik boyunca düzenli demir alımı çok gereklidir.Ayrıca gebeliğin ikinci yarısında bebek demir depolarını oluştırurken annenin demir depolarını kullanır.Demir eksikliği ile doğan bebekte halsizlik, meme emmeme görülür ve dolayısıyla gelişimi yavaşlar.Günde  60 mg elementer demir alımı önerilmektedir.

Gebelikte kalsiyum ve D vitamini alımı önemli midir ?

Kalsiyum, kemik ve diş gelişimi için çok önemli bir maddedir. Ayrıca kas dokularının kasılma fonksiyonunun sağlanmasında ve kan pıhtılaşması mekanizmasında rol oynar.Bebeğimizin iskelet sistemi ve dişlerinin gelişimi için yeterli miktarda kalsiyum almalısınız. Bu gereksinim de dengeli beslenmeye ek olarak günde 1-2 bardak pastörize süt alımı ile gerçekleşebilir.

Süt içemiyorsanız yoğurt, ayran, peynir gibi süt ürünleri de tüketebilirsiniz. Ama sütte daha fazla kalsiyum olduğu gibi, içerisindeki proteinler ve laktoz denilen süt şekeri de gebelikte çok faydalıdır. Yağı alınmış sütler yağda eriyen bazı vitaminler kaybolduğundan önerilmemektedir.

D vitamini de kalsiyumun vücutta kalmasını sağladığı için önemlidir.Günlük besinler çok az miktarda D vitamini içerirler. BU vitamini özellikle güneş ışınlarının etkisiyle organizma kendisi üretir. Bu yüzden D vitamininin eksikliğine en iyi ilaç açık hava ve güneştir.

Haftada en az 1-2 kez hamsi, sardalya gibi fosfor içeriği fazla olan küçük veya çipura ve levrek gibi orta boy balık tüketmelisiniz. Derin su balıkları ve büyük boy balıklar ağır metaller, civa içerdiklerinden önerilmezler. Balık yemeyenler Omega 3 kapsülleri kullanmalıdırlar.

Gebeliğin başında olan bulantı ve kusmaların en büyük nedeni kanda artan gebelik hormonu yani bebeğininizin büyümesidir.Bu yüzden yapılabilecek fazla bir şey yoktur.Sadece sıvı açığı ve mineral açığı yerine konabilir. Salivasyonu, yani tükrük salgısını arttıran yiyecekler ; tuzlu krakerler, peynir-ekmek, ayva, yeşil elma, erik, leblebi, beyaz nohut, limon,limonlu soda, zencefil gibi yiyecekler bulantı ve kusmanızı azaltabilir.

Mide ekşimeleri ve reflüe şikayetleriniz oluyorsa yemeklerinizi azar azar ve sık sık tüketmelisiniz.Yağlı,baharatlı ve soslu yiyeceklerden uzak durmalısınız.Yatmadan bir saat önce bir şeyler yememelisiz ve gerekirse uyurken çift yastık kullanabilirsiniz. Kafeinli içeceklerden uzak durup, rahat elbiseler giyip yemek sonrası yürüyüş yaparak mide öz suyunu bastırabilirsiniz.

Kabızlık sorununuz varsa, haftada 2-3 kez kuru baklagil tüketmeli, günde en az 10 bardak su içmelisiniz.Aynı zamanda sabah kahvaltıdan önce kuru kayısı, incir ve erik yiyebilirsiniz.

Sakıncalılar listesi

  • Sigara ve alkol kullanmayınız. Sigara dumanına maruz kalmayınız.
  • Çay, kahve gibi içeceklerin tüketimini azaltıp yerine ayran, süt ve taze sıkılmış meyve sularını tercih ediniz. Çayı açık ve limonlu tüketiniz.
  • Asitli, kolalı içeceklerden ve diyet ürünlerden uzak durunuz. Sakkarin veya aspartam gibi yapay tatlandırıcılar yerine şeker kullanınız.
  • Sosis, salam, sucuk, pastırma gibi şarküteri ürünlerini az tüketiniz.
  • Yemeklerde iyotlu tuz kullanınız. Yemekleri tuzsuz pişiriniz.
  • Kızartmaları, tatlıları, hamur işlerini mümkün olduğunca az tüketiniz.
  • Çiğ köfte, somon füme, suşi gibi çiğ etlerden 'tokso plazmosiz' tehlikesi nedeni ile hamilelik boyunca uzak durunuz.
  • İyi yıkanmamış sebse ve meyveler ne kadar doğal olurlarsa olsunlar sizin için sakıncalıdır. Sebze, meyve ve kuru baklagilleri iyice yıkamadan tüketmeyiniz.
  • A vitamini çok fazla içerdiği için havucu çok tüketmeyiniz.
  • Sakatatlardan uzak durunuz.
  • Greyfurt suyu, ada çayı, papatya ve yeşil çay, rahmi gevşetici etkileri olduğu için çok tüketilmemelidir.

 

 

İLGİLİ YAZILAR

Berna ve Ömer Aşçı çiftinin öyküsü...
Elven ve Erkan çifti ve ikizlerinin öyküsü...
10 yıl sonra ikiz bebeklerimiz olacağını öğren
Nilay ve Osman Tosun çiftiinin Deniz\'e kavuşm
Erkek İnfertilitesinde Ampirik Medikal Tedavi
Meral – İlker Yasin Şimşek Çifti ve kızları Ya
Çocuklarda Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Koru
Gebelikte Sık Karşılaşılan Problemler