Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 

Çocuklarda Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Korunma

 10 Şubat 2017
Çocuklarda Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Korunma

Kış aylarının gelmesi ile birlikte solunum yolları enfeksiyonlarının sıklığı artmaktadır, özellikle hava sıcaklığında ani değişiklikler sonrası salgınlar görülebilmektedir. Okula giden bir çocuğun yılda 6-7 kez soğuk algınlığı geçirmesi normaldir. Solunum yolları enfeksiyonlarının çoğu viral etkenlerle olur, antibiotik gerektirmez.

Solunum yollarında 200 den fazla virüs ve bakteri enfeksiyon yapar. Virüsler basit bir nezleden grip zatürreye kadar değişen hastalıklara neden olurlar, çocuklarda bronşiolit, krup dediğimiz enfeksiyonlar kışın sık görülür. Bakteriler de özellikle bademcik enfeksiyonları, orta kulak enfeksiyonu, sinüzit  ve zatürreye neden olabilirler.

Nasıl bulaşır?

Virüsler genellikle hasta kişinin öksürük, hapşırması sonrasında havaya yayılan damlacıklar ile bulaşır. Ellerle bulaşma ve eşyalar aracılığıyla indirek bulaşma da olabilir. Grip virüsü eşyalar üzerinde 12-24 saat kadar canlı kalabilmektedir. Bulaşmayı azaltmak için hasta kişilerin kalabalık ortamlara girmemesi veya maske kullanması önerilir. El yıkamaya dikkat etmeli, kışın kapalı ortamların havalandırılması sağlanmalıdır. Sigara dumanı çocuklarda solunum yolları direncini düşürerek enfeksiyon ve allerjilerin ortaya çıkışını kolaylaştırır.

Soğuk algınlığı ( Nezle)

Bu virüsler hava sıcaklığının düşmesi ile etkinleşirler. Burun akıntısı, hapşırma, hafif ateş belirtileri ile ortaya çıkar. Yüksek ateş olduğunda orta kulak enfeksiyonu, sinüsit gibi bir komplikasyon hale gelmelidir.

Burun damlaları ile burun açık tutulmalıdır, gerekirse ağrı kesici parasemol türü ilaçlar alınabilir. Bol sıvı, bitki çayları, taze sıkılmış portakal suyu, tavuk çorbası gibi içecekler rahatlatıcıdır. Kuru hava burun tıkanıklığını artırdığından kaloriferin üzerine su koyarak oda nemlendirilmelidir.

Belirtileri                                                         Soğuk algınlığı                                                               Grip

Ateş                                                                  Nadir                                                                               38-39 derece

Baş ağrısı                                                         Nadir                                                                               Sürekli

Genel ağrı                                                       Az                                                                                    Yaygın

Yorgunluk                                                        Hafif                                                                                2-3 hafta

Burun tıkanıklığı, hapşırma                          Genellikle                                                                       Bazen

Boğaz ağrısı                                                    Genellikle                                                                       Bazen

Öksürük                                                           Nadir                                                                               Genellikle

Komplikasyon                                                 Sinüsit, kulak enf                                                          Bronşit, zatürre

Korunma                                                         Genel önlemler                                                             Aşı

 

 

Grip

Grip her yıl toplumun % 5-15'ni etkileyen çok bulaşıcı bir hastalıktır. Dünyada her yıl 3-5 milyon kişide ciddi hastalığa,250.000-500.000 ölüme yol açmaktadır. Grip virüsü 20-30 yılda bir pandemi denilen, kıtalar arası salgınlar yapar. 1957'de Asya gribi (H2N2), 1968'de Hong Kong gribi (H3N2), 2009 yılında Meksika gribi (H1 N1) tüm dünyada salgınlara ve ölümlere neden olmuştur. Grip virüsünün A Tipi insanlarda, kuş ve memelilerde hastalık yapar, B ve C tipi yalnız insanlarda görülür.

Grip virüsü antijenik yapısını hızla değiştirir, her yıl değişik tipler hastalık yapar. Bu tipleri belirlemek için Dünya Sağlık Örgütü her yıl araştırmalar yapar. Türkiye'de de 2003 yılından beri ülkenin her tarafından alınan örnekler belli merkezlerde toplanarak sürveyans  çalışması yapılır. Bu bulgulara göre sonraki sezon için olası tipler belirlenip aşı hazırlanır. Aşı 3 tipe karşı koruyucudur son yıllarda dörtlü aşı kullanma sunulmuştur.

Grip sezonu genellikle Eylül - Ekim gibi başlamakla birlikte son 5 yıldır Aralık- Ocak ayında başlayıp Nisan-Mayıs aylarında bittiği görülmektedir.Bu nedenle grip aşısı Kasım- Aralık aylarında yapılabilir hatta grip geçirilmediyse Ocak-Şubat aylarında da aşı yapılabilir. Aşının koruyuculuğu 10-14 gün sonra başlar ve yaklaşık 6 ay devam eder.

Gribin diğer virüs enfeksiyonlarından farkı ani başlaması ve 39-40 dereceye varan ateştir, bu iki özellik grip için tipiktir. Virüsle karşılaşmadan sonra birkaç gün içinde belirtiler başlar ve ortalama 7-10 gün sürer. Yaygın kas ağrıları, baş ağrısı, titreme, bitkinlik nedeniyle yatağa yatırır. Kuru öksürük vardır. Grip vücudun direncini  düşürüp bakteriyel enfeksiyonlara zemin hazırlar. Ateş ve öksürüğün uzun sürmesi, solunum zorluğu, kusma gibi bulgular varsa doktora başvurmalıdır.

Grip tedavisinde antibiyotiklerin yeri yoktur  ancak zatürre, bronşit gibi ikincil enfeksiyonlar gelişmişse antibiotik kullanılır. Virüse etkin olan antiviral ilaçlar seçilmiş olgularda kullanılabilir. Tedavide bol sıvı almak, dinlenmek, ağrı kesici, ateş düşürücü ilaçlar kullanmak önerilir.

Grip aşısı

Dünya Sağlık Örgütü gripten korunmanın en iyi yolu olarak aşı önermektedir. Aşının koruyuculuk oranı ortalama % 60-70 civarındadır, bazı yıllar bu oran daha düşebilmektedir, bu nedenle aşı yaptırma konusunda soru işaretleri oluşmasa da özellikle risk grubundakiler başta olmak üzere aşı en etkili korunma yolu olarak önerilmektedir.

Risk grupları

  • Astım, diyabet, kalp hastalıkları, böbrek hastalığı, kan hastalığı gibi kronik hastalığı olanlar ve aileleri,
  • Bağışıklılık sistemi baskılanmış hastalar; Kanser hastaları, doğuştan bağışıklık sistemi hastaları, kortizon kullananlar.
  • 65 yaş üzerindekiler ( bazı ülkelerde 50 yaş kabul edilmektedir)
  • Sağlık çalışanları

6 ay-3 yaş arası çocuklarda da bağışıklık sistemi henüz tam gelişmemiş olduğu için aşı önerilmektedir.

Grip aşısı virüsün antijenik parçacıkları ile hazırlanır, canlı aşı değildir.

 

 

Kimler grip aşısı olamaz?

  • 6 aydan küçük çocuklar
  • Ateşli hastalık geçirenler
  • Yumurta allerjisi veya aşı içindeki maddelere allerjisi  olanlar
  • Hamileliğinin ilk 3 ayında olanlar

Aşı nasıl uygulanır?

  • 6 ay-3 yaş arasındaki çocuklara 1/2  doz, büyüklere tam doz yapılır.
  • Çocuk ilk kez aşı oluyorsa 1 ay arayla 2.doz yapılır.
  • Aşı kas içine uygulanır, 2 yaş üzerinde koldan, küçüklerde bacaktan yapılır.

Yan etkisi var mı?

Canlı aşı olmadığı için hastalık yapması beklenmez, ancak hafif ateş, kas ağrısı, bitkinlik olabilir. Lokal yan etkisi aşı yerinde kızarıklık ve ağrıdır.

Solunum yolu enfeksiyonlarında korunmak için;

  • Elleri sabunla yıkamalı, kirli ellerle yüze, ağıza dokunmamalı
  • Hastalar ile yakın temastan, ortak eşya kullanımından kaçınmalı,
  • AVM, toplu taşım araçları gibi kalabalık yerlerde bulunmamalı,
  • Gribe yakalanmış kişiler iyileşinceye kadar işe veya okula gitmemeli,
  • Hapşırık, öksürük sırasında ağzı kağıt mendille veya dirseğimizle kapatmalı,
  • Beslenmeye dikkat etmeli, bol sıvı almalı (bal ve limonlu bitki çayları gibi) .Protein içeren gıdalar, vitaminden zengin sebze-meyve yenmeli (soğan, sarımsak doğal antibiyotik). Probiotikten zengin yoğurt, kefir, turşu, tarhana gibi besinler bağışıklık sistemine yardımcıdır.
  • Her gün 15-20 dakika güneşlenme (yeterli D vitamini almak önemli)
  • Uyku: günde ortalama 8 saat uyumalı
  • Bağışıklık sistemini güçlendirmek için  β-glukan, afrika sardunyası, kara mürver özü, propolis içeren ürünler kullanılabilir.

 

Uz Dr Hale Yener

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

hyener@irenbe.com

 

 

İLGİLİ YAZILAR

Elven ve Erkan çifti ve ikizlerinin öyküsü...
Berna ve Ömer Aşçı çiftinin öyküsü...
10 yıl sonra ikiz bebeklerimiz olacağını öğren
Nilay ve Osman Tosun çiftiinin Deniz\'e kavuşm
Erkek İnfertilitesinde Ampirik Medikal Tedavi
Meral – İlker Yasin Şimşek Çifti ve kızları Ya
Çocuklarda Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Koru
Gebelikte Sık Karşılaşılan Problemler