Dergi Yazıları 

Zika Virüsü Hakkında Bilinmesi Gerekenler

 18 Şubat 2016

Prof. Dr. Tonay İNCEBOZ
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Parazitoloji AD

Doğal Dengenin Bozulması ve Yeni Kabus Zika Virüsü


Dünya günümüzde, "Survivor" yarışması gibi yeni tehlikelerle dolu bir hal almaya başladı. Bunun en önemli nedeni, insan faktörüdür. İnsanlar dünyaya zarar veren tek canlı türüdür. Diğer canlılar ise kendi doğası gereği, yapması gerekeni yaparken, maalesef insanlar her şeye müdahale ederek doğanın dengesini bozmaktadır. Bu durum her zaman için böyle devam etmektedir ve ne yazık ki edecektir. Küresel ısınma, insanların kendi çıkarları uğruna doğanın dengesinin bozulmasına seyirci kalmaktadır. Uluslararası Kyoto sözleşmesi ülkelerin atmosfere saldıkları karbon miktarını 1990 yılındaki düzeylere düşürmelerini gerekli kılmaktadır. Ancak 2016 yılına gelinmesine rağmen, 2020 yılına kadar gelişmiş ülkeler tarafından zorla da olsa kabul edilerek uygulanmaya çalışılmaktadır. Bu neden bu kadar önemlidir? Çünkü bu durumda iklimlerde değişikliği için, daha önce hiç ön görülmeyen hastalıklar aktive olmasına neden olabilmektedir. Tropikal bölge alanları değişmesi sonucu hastalıkları taşıyan çeşitli sineklerin (vektör) yaşam koşullarını elverişli kılmaktadır. Bu ise hastalıkların daha çabuk geniş halk kitlelerine yayılmasını sağlamaktadır. Ulaşım artması nedeniyle hem hastalıklı insanların farklı toplumlara hastalığı götürebildiği gibi, hastalık bulaştıran sineklerinde yolculukları ile başka toplumlara bulaştırabilmektedir.


Gelelim Zika virüsüne; Zika virüsü Türkiye'de de bulunan sivrisinek türü Aedes türü sivrisineklerle bulaşmaktadır. Zika virüsü'nün Amerika kıtasından Avrupa kıtasına geçtiği bilinmektedir. Ancak Türkiye'de şimdiye kadar herhangi bir olguya rastlanmamıştır.
İlk kez 1947 yılında Uganda'nın Zika ormanlarındaki maymunlarda görülmüştür. Virüsün insanlarda görüldüğü ilk vakaya 1954'te Nijerya'da rastlandı. Virüs riskinin 2010 yılından bu yana 30 kat artmasına rağmen önemsenmemiştir. Zika virüsü, 2015 yaz ayında, Brezilya'da Aedes türü sivrisineklerle yeniden ortaya çıkmıştır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 33 ülkede görülen Zika virüsünün özellikle Güney Amerika'da yayılmaya devam ettiğini açıklamıştır. Virüsün Tropikal Afrika, Güneydoğu Asya, Pasifik Adaları, Orta ve Güney Amerika'da görüldüğünü, 2016'da virüsün 4 milyon kişiye bulaşabileceğini bildirmiştir.


Görsel: Lancester Üniversitesi / BBC Türkçe

Zika virüsü; ateş, baş ağrısı, gözlerde kızarma, kusma, döküntü, kas ve eklem ağrısı gibi belirtiler ile kendini göstermektedir. Özellikle zika virüsü olan bölgelere seyahat eden gebelerin bu tür belirtileri var ise çok dikkat etmelidir. Gebeliği olanların da bu bölgeye seyahat etmemeleri gerektiği bildirilmektedir. Aksi takdirde yeni doğan bebeklerde görülen mikrosefali (küçük kafa) olarak da tanımlanan bu hastalık meydana gelebilir. Bebeklerin yaşam süresini kısaltan virüs, beyin fonksiyonlarında da bozukluklarına ve beynin yetersiz gelişimine neden olabilir. Bebek ölümlerine de sebep olan virüs, ciddi salgınlara yol açabileceği için bugünden küresel boyutta ele alınmaktadır. Bu bölgeye giden kadınların 6 aydan 1 yıla kadar hamile kalmamaları ön görülmektedir.

Görsel: Lancester Üniversitesi / BBC Türkçe

Zika Virüsünün Bulaş Yolları: Aedes türü sivrisineklerle bulaşabileceği gibi, kan nakli, anneden bebeğe, hatta cinsel ilişki yoluyla da bulaşabileceği bildirilmektedir.
Zika Virüsünün Tanısı: Enfeksiyon riski olan bölgede bulunanlar, 2 hafta sonra Pcr veya ELISA yöntemleri ile laboratuvar tanısı konulabilir. Gebeliğin 16.haftasından sonra aynı laboratuvar testleri için amniyon sıvısından alınarak yapılabileceği gibi, ultrason yöntemi ile fetusun kafa boyutlarına ve beyin içi kireçlenme olup olmadığına bakılmalıdır.
Zika VirüsününTedavisi, Aşısı ve Korunma: Herhangi bir direkt etkili bir anti-viral ilaç ve aşısı bulunmamaktadır. Hastalığa karşı dinlenme, sıvı alımının arttırılması, ateş düşürücü ve ağrı kesiciler kullanılması önerilmektedir. Korunmada da sivrisineklerle mücadele, kan yoluyla bulaştığı için kan verilmesinde dikkat edilmesi, gebelik öncesi ve sırasında o bölgelere seyahat edilmemesi gerekmektedir.


Sağlık Bakanlığı Zika virüsünün görüldüğü ülkelere seyahat edecek kişileri, özellikle gebeleri 7/24 hizmet veren Alo Seyahat Sağlığı Danışma Hattından (444 77 34) ve Seyahat Sağlığı Merkezlerinden bilgilendirmektedir.

 

İLGİLİ YAZILAR

Berna ve Ömer Aşçı çiftinin öyküsü...
Elven ve Erkan çifti ve ikizlerinin öyküsü...
10 yıl sonra ikiz bebeklerimiz olacağını öğren
Nilay ve Osman Tosun çiftiinin Deniz\'e kavuşm
Erkek İnfertilitesinde Ampirik Medikal Tedavi
Meral – İlker Yasin Şimşek Çifti ve kızları Ya
Çocuklarda Solunum Yolu Enfeksiyonları ve Koru
Gebelikte Sık Karşılaşılan Problemler